ဘာေၾကာင့္ gay လဲ၊ ဘာေၾကာင့္ straight လဲ

ဘာေၾကာင့္ gay လဲ၊ ဘာေၾကာင့္ straight လဲ

ဘာေၾကာင့္ gay လဲ၊ ဘာေၾကာင့္ straight လဲ

လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈဆိုင္ရာသိပၸံပညာ

ဆိုင္မြန္ လီေဗး

အခန္း(၁) လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈဆိုတာ ဘာလဲ

လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈဆိုတာ ကိုယ္ ဘယ္လိုပါတနာ (လိင္ဆက္ဆံေဖာ္)ကို ပိုႏွစ္သက္စြဲလမ္းသလဲကို ေျပာခ်င္တာပါ။ ပိုၿပီးတိတိပပေျပာရမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လိင္အမ်ိဳးအစားေတြကို ႏွစ္ၿခိဳက္မႈအေပၚ လႊမ္းမိုးေနတဲ့ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးပါပဲ။ ကိုယ္နဲ႔ လိင္တူသူေတြကို ႏွစ္ၿခိဳက္တာလား (ဥပမာ-ဟိုမို၊ ေဂး၊ လက္စဘီယံ) ကိုယ္နဲ႔လိင္ကြဲျပားသူေတြကို စြဲလမ္းတာလား (ဥပမာ- heterosexual or straight) လိင္တူလိင္ကြဲႏွစ္မ်ိဳးကို ႏွစ္သက္တာလား (ဥပမာ- bisexual) စသျဖင့္ေပါ့။ ဒီအဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ရဲ႕ ဆိုလိုခ်က္ေတြကို ခုအခန္းမွာ အေသးစိတ္ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၾကည့္ပါမယ္။



လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈ စံႏႈန္းမ်ား

ကၽြန္ေတာ္တို႔တေတြ လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈကို အကဲျဖတ္တဲ့အခါ လူတစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဆြဲေဆာင္မႈ(ေယာက်္ား၊ မိန္းမ စသည္ကို)ကို အေျခခံၿပီး ဆံုးျဖတ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဆိုလိုတာက သူ႔ရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြေပါ့။ သင္ ေယာက်္ားကို စိတ္ဝင္စားသလား၊ မိန္းမကို စိတ္ဝင္စားသလား၊ ေယာက်္ား၊ မိန္းမ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို စိတ္ဝင္စားသလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို သူတို႔ဘယ္လိုေျဖသလဲအေပၚ ၾကည့္ဆံုးျဖတ္တာပါပဲ။ အေမးခံရတဲ့အခ်ိန္ကာလအတြင္းက ခံစားခ်က္ေတြကိုတင္ ဆိုလိုတာမဟုတ္ဘဲ (သူတို႔)ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လံုး ၾကံဳဖူးခဲ့သမွ် ခံစားခ်က္အားလံုးကို ေျပာခ်င္တာပါ။

၁၉၄၀-၅၀ ခုႏွစ္မ်ားဆီက Alfred Kinsey ရဲ႕ေလ့လာခ်က္မ်ားမွာေတာ့ လူတစ္ေယာက္ ေယာက်္ား သို႔မဟုတ္ မိန္းမေတြနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာထိ လိင္ဆက္ဆံဖူးသလဲဆိုတဲ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအျပဳအမူ (sexual behavior) ကိုပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားထားပါတယ္။ ဒီခ်ဥ္းကပ္မႈရဲ႕ ျပႆနာကေတာ့ ဒီလိင္ပုိင္းဆိုင္ရာအျပဳအမူေတြကို အေျခခံလိင္ပိုင္းဆိုင္ရာခံစားခ်က္ေတြန႔ဲ မသက္ဆိုင္္တဲ့အခ်က္ေတြကပါ လႊမ္းမိုးေနႏိုင္တာပါပဲ။ ၿပီးေတာ့ ဒါေတြက ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လံုး တသမတ္တည္းရွိေနမွာမဟုတ္ဘဲ ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္တဲ့အခ်က္ေတြျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။ အက်ဥ္းေထာင္ထဲက မိန္းမတစ္ေယာက္ကို သူ႔အခန္းေဖာ္မိန္းမနဲ႔ ကာမစက္ယွက္မိတာနဲ႔ လက္စဘီယံလို႔ သတ္မွတ္ရမွာလား။ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒီလိုပဲ ေယာက်္ားတစ္ေယာက္ကို ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္းေတာ္ရဲ႕ အခ်င္းတို႔ မ်ားျပားစြာေမြးဖြားၾကေလာ့ ဆိုတဲ့အဆံုးအမ ကို လိုက္နာက်င့္သံုးေနလို႔ လိင္ကြဲခ်စ္သူအျဖစ္ စာရင္းသြင္းမွာလား။ မဟုတ္ေသးပါဘူး။

ပါတနာေရြးခ်ယ္တဲ့အေပၚ သက္ေရာက္ေနတဲ့အခ်က္ေတြအမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ပါတနာ ဘယ္ႏွေယာက္၊ ဘယ္လို ရႏိုင္သလဲ၊ သူ႔ရဲ႕က်င့္ဝတ္ဆိုင္ရာအျမင္၊ (လူ႔အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔)အလိုက္သင့္ေလးေနခ်င္တဲ့ဆႏၵ၊ ကေလးလိုခ်င္တဲ့ဆႏၵ၊ စူးစမ္းလိုစိတ္၊ ဝင္ေငြအခက္အခဲ (ဥပမာ- ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္း) စသည္ စသည္ရွိေနမွာပါ။ တခ်ိဳ႕အေနအထားေတြမွာ အေျပာထက္ လုပ္ရပ္က ပိုတာတယ္ဆိုတာ မွန္ပါတယ္။ ဥပမာ- လိင္ကြဲခ်စ္သူအျဖစ္ မိမိကုိယ္မိမိလက္ခံထားတဲ့ ေယာက်္ားတစ္ေယာက္ကို က်ားအိမ္သာေတြထဲမွာ ပါတနာလိုက္ရွာေနတာ ေတြ႕လိုက္တာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ လူေတြ သူတို႔ရဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားခ်က္ေတြအေၾကာင္း ေျပာဆိုခ်က္ေတြကို ပစ္ပယ္လုိက္လို႔ေတာ့ မရေသးပါဘူး။

လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဆြဲေဆာင္မႈဆိုတာမ်ိဳးက ဧကဝုစ္ (တစ္ခုတည္း) သေဘာေဆာင္တဲ့ အယူအဆမဟုတ္ပါဘူး။ ဆြဲေဆာင္မႈမွာမွ ရုပ္(ကိုယ္ကာယ)ပိုင္းဆိုင္ရာ ဆြဲေဆာင္မႈ (ရမၼက္ကိုဆိုလိုတယ္) ဆိုတာရွိတယ္။ ရိုမန္႔တစ္ဆန္တဲ့ ဝါ စိတ္ခံစားခ်က္ပါတဲ့ ဆြဲေဆာင္မႈ (စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေပါင္းစည္းလုိတဲ့ဆႏၵကို ဆိုလိုတယ္၊ ဒီအမ်ိဳးအစားအတြက္ ကာမက လိုခ်င္မွလိုအပ္တာမ်ိဳးပါ) ဆိုတာရွိတယ္။

ရိုမန္႔တစ္ဆန္တဲ့ဆြဲေဆာင္မႈဟာ ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးတဲ့မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းအျဖစ္ကို ေျပာင္းလဲသြားတဲ့အတြက္ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အဆင့္ကို မေရာက္ေတာ့ပါဘူး။ ဥပမာ- ၁၈ ရာစု ဥေရာပမွာ လိင္ကြဲခ်စ္သူေယာက်္ားႏွစ္ေယာက္ အခ်င္းခ်င္းပို႔ၾကတဲ့စာေတြထဲမွာ အတြင္းက်က်ရင္းႏွီးတဲ့စကားလံုးေတြ ထည့္ေရးတဲ့အေလ့ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီေန႔ေခတ္လူေတြဖတ္ၾကည့္ရင္ ဒီေယာက်္ားႏွစ္ေယာက္ ႀကိဳက္မ်ားႀကိဳက္ေနသလားလို႔ သံသယျဖစ္စရာေကာင္းတဲ့အထိပါပဲ။ ဝတၳဳေရးဆရာ ဂ်င္းန္ေပါ သူ႔သူငယ္ခ်င္း ဖရက္ဒရစ္ရွ္ ဟိန္းနရစ္ရွ္ ဂ်ကိုဘီဆီ ေရးတဲ့စာထဲကတခ်ိဳ႕ကို ေကာက္ႏုတ္ျပမယ္။ သို႔ ခ်စ္ရပါေသာ ဟိန္းနရစ္ရွ္ေရ အခြင့္ၾကံဳတဲ့အခါ ငါ့ကိုခ်စ္တယ္ကို ေျပာျဖစ္ေအာင္ေျပာစမ္းပါဦးကြာ။ မင္းဆီက ခ်စ္တယ္ဆိုတဲ့စကားကို မိန္းမငယ္ေလးတစ္ေယာက္လို ထပ္ခါခါၾကားခ်င္ေနမိတယ္။ ဂ်ကိုဘီ ဘယ္လိုစာျပန္သလဲ ရႈစားၾကည့္ပါ။ ငါလည္း မင္းလိုပါပဲကြာ။ သူငယ္ခ်င္းေတြဟာ တစ္ေယာက္ကိုတစ္ေယာက္ မိန္းမက သူ႔ေယာက်္ားကိုခ်စ္သလိုမ်ိဳး၊ လူတစ္ေယာက္က သူ႔ခ်စ္သူကိုခ်စ္သလိုမ်ိဳး ခ်စ္ရမယ္မဟုတ္လား။ ဒီႏွစ္ေယာက္လံုးမွာ မိန္းမကိုယ္စီနဲ႔ပါ။ သူတို႔ကို ေယာက်္ားအခ်င္းခ်င္း သံဝါသျပဳခ်င္ေနတယ္လုိ႔ ေျပာမရပါ။

ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတာက ဒီလိုအမ်ိဳးသားေတြဟာ ပိုလြတ္လပ္ပြင့္လင္းတဲ့လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးမွာဆိုရင္ လိင္တူခ်စ္သူ ဒါမွမဟုတ္ လိင္တူလိင္္ကြဲခ်စ္သူ(bisexual) ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်လို႔ရပါတယ္။ အဲဒီ့ေခတ္ကာလတုန္းက လိင္တူခ်စ္ျခင္းအေၾကာင္း မသိၾကေသး၊ ေျပာၾကဆိုၾကတာမရွိေသးဘူးေလ။ ဒီေတာ့ လိင္ကြဲခ်စ္သူေယာက်္ားမိန္းမေတြအေနနဲ႔ (ဒီေန႔ေခတ္နဲ႔စာရင္) ကိုယ္နဲ႔လိင္တူအုပ္စုအေပၚ တြယ္တာရင္းႏွီးမႈေတြကို ပိုလြတ္လြတ္လပ္လပ္ထုတ္ေဖာ္ရဲၾကမွာေပါ့။ ဒီလိုရင္းႏွီးမႈအေပၚ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာတပ္မက္မႈလို႔လည္း သံသယရွိၾကမွာမဟုတ္ဘူးေလ။ ရိုမန္႔တစ္ဆန္တဲ့စြဲေဆာင္မႈဟာ နယ္နိမိတ္သတ္မွတ္ဖို႔ ခက္ခဲတဲ့အတြက္ သုေတသနပညာရွင္အမ်ားစုဟာ ရုပ္(ကိုယ္ကာယပိုင္း)ဆိုင္ရာ စြဲေဆာင္မႈက လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈေလ့လာေရးမွာ ပိုအသံုးတည့္မယ္လို႔ လက္ခံထားၾကပါတယ္။

စိတ္ခံစားမႈ နဲ႔ လိင္မႈေရးရာအျပဳအမူတို႔အျပင္ (ဒါမွမဟုတ္ အစားထိုး) လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈအတြက္ စံညႊန္းတစ္ခုအေနနဲ႔ ရာဂႏိုးၾကြမႈ (arousal)ကိုလည္း သံုးၾကပါေသးတယ္။ ရာဂႏိုးၾကြမႈဆိုတာကေတာ့ (ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္) လိင္ဆက္ဆံခ်င္စိတ္ေပၚေအာင္ ႏိုးဆြေနႏိုင္တာကို ဆိုလိုပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ခဏတာ စိတ္ႏိုးထမႈတစ္ခုပါပဲ။ သူ႔ကိုစြဲေဆာင္ႏိုင္တ့ဲ ပါတနာေဘးနားမွာ ရွိေနစဥ္ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ရမၼက္ႏိုးဆြႏိုင္တဲ့ပံုေတြၾကည့္ေနရင္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ လိင္ဆက္ဆံေနတဲ့အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အေၾကာင္း စိတ္ကူးယဥ္ေနစဥ္လည္း ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္။ ရာဂႏိုးၾကြမႈကို တိုင္းထြာဖို႔နည္းလမ္းကေတာ့ ဓာတ္ခြဲခန္းထဲမွာ လိင္အဂၤါေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္းပါပဲ။ ေယာက်္ားေတြအတြက္ကေတာ့ ေယာက်ာ္းတန္ဆာနားမွာ ကိရိယာကို တပ္ဆင္ၿပီး ရမၼက္ၾကြေစတဲ့ပံုေတြၾကည့္တုန္းမွာ ေယာက်္ားတန္ဆာ ဘယ္ေလာက္အေျခအေနထိ ေထာင္မတ္လာသလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ႏႈန္းနဲ႔ေထာင္မတ္လာသလဲ တိုင္းတာလို႔ရပါတယ္။ မိန္းမေတြမွာေတာ့ ေယာနိ(မိန္းမကိုယ္)နံရံ အေရာင္ေျပာင္းလဲမႈကို တိုင္းတာေပးမယ့္ ကိရိယာကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ လိင္စိတ္ထၾကြလာတဲ့အခါ ေသြးေတြနဲ႔ျပည့္ၿပီး အေရာင္နီသထက္နီလာမွာပါ။ ဒီလိုလိင္အဂၤါႏိုးၾကြမႈဟာ ရုပ္(ကိုယ္ကာယပိုင္းဆိုင္ရာ) စြဲေဆာင္မႈနဲ႔ ေတာ္ေတာ္နီးစပ္ပါတယ္ (အနည္းဆံုးေတာ့ ေယာက်္ားေတြမွာေပါ့) သူ႔ရဲ႕စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းဖြင့္ေျပာဖို႔ တြန္႔ဆုတ္ေနတဲ့သူေတြကို ဒီနည္းလမ္းနဲ႔ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကေလးေတြကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာအႏိုင္က်င့္သူေတြရဲ႕စိတ္ခံစားခ်က္ကို စစ္ေဆးဖို႔ အသံုးျပဳပါတယ္။ အခ်ိန္ကုန္တာရယ္ သူမ်ားအတြင္းေရးကို က်ဴးေက်ာ္သလိုျဖစ္ေနတာရယ္ေၾကာင့္ သုေတသနေတြမွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔သံုးဖို႔ထိေတာ့ အဆင္ေျပမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီနည္းလမ္းကိုသံုးထားတဲ့ ေလ့လာမႈတခ်ိဳ႕ကို ထည့္ေျပာသြားပါမယ္။

အဇၥ်တၱဆန္တဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လိင္စိတ္ႏိုးၾကြမႈဟာ လိင္အဂၤါႏိုးထမႈ ေရွ႕ေစာလာတယ္ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္းျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ လိင္အဂၤါႏိုးထမႈမပါဝင္ဘဲလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕သုေတသနပညာရွင္ေတြကေတာ့ စမ္းသပ္ခံလူသားေတြကို ရမၼက္ႏိုးဆြမယ့္ ဓာတ္ပံုေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြၾကည့္ေနစဥ္အတြင္း သူတို႔ရဲ႕ လိင္အဂၤါႏိုးထမႈ အတိုင္းအတာကို ေမးျမန္းၾကည့္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ လီဗာေမာင္းတံတစ္ခုကို တြန္းခိုင္း ဆြဲခိုင္းျခင္းနဲ႔ေပါ့။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဦးေႏွာက္ရဲ႕ အလုပ္လုပ္ပံုကို ပံုရိပ္အျဖစ္ဖမ္းယူစစ္ေဆးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ရာဂႏိုးၾကြမႈကို တိုင္းတာဆန္းစစ္ဖို႔ ႀကိဳးစားၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ရွာေဖြေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားကို ေနာက္ပိုင္းအခန္းမ်ားမွာ ေဖာ္ျပသြားပါမယ္။ စာေတြ႕(သီအိုရီ)ပိုင္းမွာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ပူးေပါင္းပါဝင္မႈမပါဘဲ ဒီလိုနည္းလမ္းေတြနဲ႔ လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈ အေနအထားကို ေလ့လာတာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အညာဖမ္းစက္ လို႔ ေခၚတဲ့ ဦးေႏွာက္ကို စကင္ဖတ္ေပးတဲ့စက္ေတြရဲ႕ အစြမ္းကလည္း လက္ေတြ႕သံုးႏိုင္ၿပီလို႔ အတည္မျပဳရေသးပါဘူး။ တကယ္လို႔ သံုးႏိုင္တဲ့အေနအထား ေရာက္ၿပီဆိုရင္ေတာင္မွ ဒီ လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈစမ္းသပ္ဖို႔ သံုးသင့္မသံုးသင့္ကလည္း က်င့္ဝတ္အရေမးခြန္းထုတ္စရာ၊ အျငင္းပြားစရာ ျဖစ္ေနပါတယ္။

အတိုိခ်ဳပ္ေျပာရမယ္ဆို လိင္စိတ္တိမ္းညြတ္မႈကို ဆန္းစစ္တဲ့ေနရာမွာ ေခတ္မီနည္းပညာကိရိယာမသံုးဘဲ ေမးခြန္းေတြေမးတဲ့နည္း (ေယာက်္ားေတြကို ႏွစ္သက္သလား၊ မိန္းမေတြကို ႏွစ္ၿခိဳက္သလား စသည္) ကသာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေနဆဲပါပဲ။

(ဆက္ရန္)

Gay, Straight and the Reason Why: The Science of Sexual Orientation by Simon LeVay